Yπερβαρική Οξυγονοθεραπεία
Επισκεφτείτε το 1ο Κέντρο Υπερβαρικής Ιατρικής
Υπερβαρικό Οξυγόνο
(HyperBaric Oxygen - HBO)
Η υπερβαρική οξυγονοθεραπεία (ΗΒΟ) είναι η μέθοδος χορηγήσεως οξυγόνου σε πιέσεις μεγαλύτερες της ατμοσφαιρικής. Η χορήγηση αυτή του οξυγόνου γίνεται μέσα σε ειδικούς θαλάμους. Η αύξηση της πιέσεως στο εσωτερικό του θαλάμου γίνεται με τη χορήγηση πεπιεσμένου αέρα και στους ασθενείς χορηγείται το υπερβαρικό οξυγόνο μέσω ειδικής μάσκας, μύτης
ΥΠΕΡΒΑΡΙΚΟ ΟΞΥΓΟΝΟ ΣΤΗ ΜΕΘ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η εφαρμογή υπερβαρικών πιέσεων για θεραπευτικούς σκοπούς ανάγεται στον 17ο αιώνα και μέχρι το 20ο αιώνα δεν συνδυαζόταν με χορήγηση οξυγόνου. Τά βασικά βήματα για τη διαμόρφωση της υπερβαρικής οξυγονοθεραπείας όπως εφαρμόζεται σήμερα ανάγονται στο τέλος του 19ου αιώνα, περίοδος κατά την οποία εμφανίστηκαν πολλαπλά κρούσματα νόσου εξ΄αποσυμπιέσεως σε εργάτες πού μετείχαν σε υποβρύχιες εργασίες για την ανέγερση της γέφυρας του Brooklyn (caisson workers) και στις έρευνες πού έγιναν κατά ή μετά τη διάρκεια του 2ου παγκοσμίου πολέμου για την επιβίωση σε ακραίες συνθήκες περιβαλλοντικής πιέσεως, όπου και εφαρμόστηκαν σε εκτεταμένη κλίμακα τά πρωτόκολλα ασφαλούς αποσυμπίεσης. Η ιστορία της υπερβαρικής οξυγονοθεραπείας βρίθει εφαρμογών για σκοπούς πού άλλοτε κρίθηκαν αδόκιμες και άλλοτε εκτοπίστηκαν από άλλες εξελίξεις στους εκάστοτε επιστημονικούς τομείς. Πέραν τούτου, επιστημονικές αποδείξεις για την εφαρμογή της άλλοτε ελλείπουν λόγω αντιφατικών αποτελεσμάτων στις μελέτες για την κάθε ένδειξη και άλλοτε ελλείπουν λόγω του σαφούς ευεργετικού αποτελέσματος και της έλλειψης άλλης αποτελεσματικής θεραπείας για την μελετώμενη πάθηση, πού καθιστά τη διεξαγωγή μελετών με ομάδα ελέγχου ανέφικτη. Τά δεδομένα συγκεντρώνονται πλέον στην αρμόδια επιστημονική εταρεία πού ιδρύθηκε στις ΗΠΑ το 1967 με τροποποίηση του τελικού ονόματός της το 1986 σε UHMS , πράγμα πού έχει ήδη συμβάλλει στην οργανωμένη και εκλογικευμένη εφαρμογή της υπερβαρικής οξυγονοθεραπείας πού δικαίως έχει χαρακτηριστεί σαν μια μορφή θεραπείας σε αναζήτηση ενδείξεων. Στις ΗΠΑ σήμερα λειτουργούν 259 εστίες εφαρμογής της μεθόδου ενώ οι επιμέρους θάλαμοι είναι περισσότεροι. Η εγκατάσταση των απαραίτητων θαλάμων είναι ακριβή (περίππου 85000 δολλάρια για μονοπρόσωπο και 500000 δολλάρια για πολυπρόσωπο θάλαμο) αλλά το κόστος ανά θεραπευτική ώρα κυμαίνεται μεταξύ 100 και 220 δολλαρίων για κάθε ασθενή.
ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ
Η χορήγηση υψηλών μειγμάτων οξυγόνου υπό συνθήκες υπερατμοσφαιρικής πίεσης έχει ως άμεσο και βασικό αποτέλεσμα την αύξηση της μερικής πίεσης του οξυγόνου στο αίμα και τους ιστούς. Αυτό αποτελεί τυπικό παράδειγμα ισχύος του νόμου του Henry πού δηλεί ότι σε σταθερή θερμοκρασία το ποσό του αερίου πού μπορεί να διαλυθεί σε μια ποσότητα υγρού ή έναν ιστό είναι ευθέως ανάλογη της μερικής πιέσεως πού ασκεί το αέριο στην επιφάνεια επαφής με το υγρό ή τον ιστό. Στο επίπεδο της θάλασσας και με ατμοσφαιρική πίεση 760mmHg =1 ΑΤΑ =1kg/cm2, η συγκέντρωση του διαλελυμένου στο αίμα οξυγόνου είναι 0,3ml/dl. Οι ιστοί σε ηρεμία αποσπούν 5-6ml/dl οξυγόνου στην ηρεμία και με συνθήκες πλήρους ιστικής άρδευσης. Η χορήγηση 100% οξυγόνου σε νορμοβαρικές συνθήκες οδηγεί σε αύξηση του διαλελυμένου οξυγόνου σε 1,5-3ml/dl και υπό συνθήκες πίεσης 3 ΑΤΑ το διαλελυμένο οξυγόνο φτάνει τά 6ml/dl πού υπερκαλύπτει τις ανάγκες των ιστών σε ηρεμία. Η μερική πίεση του οξυγόνου στη συνθήκη αυτή είναι 2000mmHg στο αίμα και στους ιστούς 500mmHg και η μεταφορά του από το ένα διαμέρισμα στο άλλο δεν χρειάζεται την αιμοσφαιρίνη ( πού επίσης αυξάνεται εξαιρετικά η δεσμευτικότητα της για το οξυγόνο αλλά είναι ήδη σε φυσιολογικές συνθήκες κορεσμένη) και το συνολικό σύστημα μεταφοράς μέσω των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Το οξυγόνο μπορεί να φτάσει έτσι στους ιστούς σε συνθήκες εκσεσημασμένης αναιμίας ή αγγειακής απόφραξης. Η ιστική υπεροξία πού ακολουθεί την υπερβαρική οξυγονοθεραπεία αποτελεί τον έναν άξονα στον οποίο γίνονται εμφανή τά θεραπευτικά της ευεργετήματα, κυρίως αφενός καλύπτοντας ανάγκες πού δεν μπορούν να καλυφθούν με άλλο τρόπο σε συγκεκριμένες παθήσεις και δευτερευόντως αφετέρου διότι οδηγεί σε επακόλουθα σε κυτταρικό και βιοχημικό επίπεδο. Μερικά από αυτά όπως τά παρακάτω έχουν τεκμηριωθεί ερυνητικά: α)η άμεση βακτηριολυτική δράση για ορισμένα αναερόβια βακτήρια (πχ Clostridium Perfrigens), β)η άμεση βακτηριοστατική δράση για ορισμένα κοινά βακτήρια όπως στελέχη Pseudomonas και Escherischia, γ)η διευκόλυνση της εισόδου αντιβιοτικών σε ορισμένα παθογόνα, δ)η ενίσχυση της ανοσίας πρώτης γραμμής με την ενίσχυση της βακτηριολυτικής δράσης των ουδετεροφίλων μέσω ελεύθερων ριζών οξυγόνου και της ενδοκυτταρίου καταστροφής ορισμένων παθογόνων,ε) η υποβοήθηση της δημιουργίας κολλαγόνου και της νεοαγγειογένεσης σε συνθήκες ιστικής υποξίας, στ)η μείωση του ισχαιμικού αγγειοσπάσμου και της συγκόλλησης των λευκών αιμοσφαιρίων κατά την επανάρδευση ισχαιμουσών περιοχών, ζ) η αποτροπή δέσμευσης στοιχείων της αλυσίδος μεταφοράς ηλεκτρονίων από κυτταρικά δηλητήρια και η) η αποτροπή της υπεροξειδώσεως των λιπών πού είναι κοινός μηχανισμός κυτταρικής βλάβης ειδικά για το νευρικό σύστημα.
Ενας δεύτερος άξονας θεραπευτικής δράσης της υπερβαρικής οξυγονοθεραπείας αφορά στην τροποποίηση του μεγέθους και της σύστασης των φυσσαλίδων από αδρανή αέρια. Η εφαρμογή υψηλών πιέσεων, βάσει του νόμου του Boyle πού δηλεί ότι ο όγκος ενός αερίου σε κλειστό χώρο είναι αντιστρόφως ανάλογος της ασκούμενης σε αυτόν εξωτερικής πίεσης, μπορεί να μειώσει το μέγεθος των φυσσαλίδων και πράγματι έχει διαπιστωθεί ότι ο όγκος των φυσσαλίδων μειώνεται κατά τά δύο τρίτα σε πίεση 2,8 ΑΤΑ. Η χορήγηση ακόμη παραπάνω υπό τις συνθήκες αυτές 100% οξυγόνου βάσει του νόμου του Dalton πού δηλεί ότι σε ένα μείγμα αερίων η μερική πίεση κάθε συστατικού σχετίζεται ανάλογα με το ποσοστό του όγκου πού καταλαμβάνει και αντιστρόφως, έχει σαν αποτέλεσμα τον εκτοπισμό από τις φυσσαλίδες του αδρανούς αερίου προς όφελος του οξυγόνου πού μπορεί να διακινηθεί στη συνέχεια προς τους ιστούς. Τά παθοφυσιολογικά αυτά αποτελέσματα είναι εξαιρετικά χρήσιμα στην αντιμετώπιση τών νόσων πού σχετίζονται με παθολογική παρουσία αέρα στην κυκλοφορία, όπως η νόσος εξ’αποσυμπιέσεως όπου οι φυσσαλίδες σχηματίζονται από την υπερβάλλουσα διαλελυμένη ποσότητα αζώτου στο αίμα και τους ιστούς σε υψηλή περιβαλλοντική πίεση πού αποδεσμεύεται κατά την απότομη άρση της και η καθαρή ιατρογενής εμβολή αέρα.
ΘΕΩΡΗΤΙΚΟ ΥΠΟΣΤΡΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗ ΧΡΗΣΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ
Η χορήγηση υψηλών μειγμάτων οξυγόνου υπό συνθήκες υπερατμοσφαιρικής πίεσης έχει ως άμεσο και βασικό αποτέλεσμα την αύξηση της μερικής πίεσης του οξυγόνου στο αίμα και τους ιστούς. Αυτό αποτελεί τυπικό παράδειγμα ισχύος του νόμου του Henry πού δηλεί ότι σε σταθερή θερμοκρασία το ποσό του αερίου πού μπορεί να διαλυθεί σε μια ποσότητα υγρού ή έναν ιστό είναι ευθέως ανάλογη της μερικής πιέσεως πού ασκεί το αέριο στην επιφάνεια επαφής με το υγρό ή τον ιστό. Στο επίπεδο της θάλασσας και με ατμοσφαιρική πίεση 760mmHg =1 ΑΤΑ =1kg/cm2, η συγκέντρωση του διαλελυμένου στο αίμα οξυγόνου είναι 0,3ml/dl. Οι ιστοί σε ηρεμία αποσπούν 5-6ml/dl οξυγόνου στην ηρεμία και με συνθήκες πλήρους ιστικής άρδευσης. Η χορήγηση 100% οξυγόνου σε νορμοβαρικές συνθήκες οδηγεί σε αύξηση του διαλελυμένου οξυγόνου σε 1,5-3ml/dl και υπό συνθήκες πίεσης 3 ΑΤΑ το διαλελυμένο οξυγόνο φτάνει τά 6ml/dl πού υπερκαλύπτει τις ανάγκες των ιστών σε ηρεμία. Η μερική πίεση του οξυγόνου στη συνθήκη αυτή είναι 2000mmHg στο αίμα και στους ιστούς 500mmHg και η μεταφορά του από το ένα διαμέρισμα στο άλλο δεν χρειάζεται την αιμοσφαιρίνη ( πού επίσης αυξάνεται εξαιρετικά η δεσμευτικότητα της για το οξυγόνο αλλά είναι ήδη σε φυσιολογικές συνθήκες κορεσμένη) και το συνολικό σύστημα μεταφοράς μέσω των ερυθρών αιμοσφαιρίων. Το οξυγόνο μπορεί να φτάσει έτσι στους ιστούς σε συνθήκες εκσεσημασμένης αναιμίας ή αγγειακής απόφραξης. Η ιστική υπεροξία πού ακολουθεί την υπερβαρική οξυγονοθεραπεία αποτελεί τον έναν άξονα στον οποίο γίνονται εμφανή τά θεραπευτικά της ευεργετήματα, κυρίως αφενός καλύπτοντας ανάγκες πού δεν μπορούν να καλυφθούν με άλλο τρόπο σε συγκεκριμένες παθήσεις και δευτερευόντως αφετέρου διότι οδηγεί σε επακόλουθα σε κυτταρικό και βιοχημικό επίπεδο. Μερικά από αυτά όπως τά παρακάτω έχουν τεκμηριωθεί ερυνητικά: α)η άμεση βακτηριολυτική δράση για ορισμένα αναερόβια βακτήρια (πχ Clostridium Perfrigens), β)η άμεση βακτηριοστατική δράση για ορισμένα κοινά βακτήρια όπως στελέχη Pseudomonas και Escherischia, γ)η διευκόλυνση της εισόδου αντιβιοτικών σε ορισμένα παθογόνα, δ)η ενίσχυση της ανοσίας πρώτης γραμμής με την ενίσχυση της βακτηριολυτικής δράσης των ουδετεροφίλων μέσω ελεύθερων ριζών οξυγόνου και της ενδοκυτταρίου καταστροφής ορισμένων παθογόνων,ε) η υποβοήθηση της δημιουργίας κολλαγόνου και της νεοαγγειογένεσης σε συνθήκες ιστικής υποξίας, στ)η μείωση του ισχαιμικού αγγειοσπάσμου και της συγκόλλησης των λευκών αιμοσφαιρίων κατά την επανάρδευση ισχαιμουσών περιοχών, ζ) η αποτροπή δέσμευσης στοιχείων της αλυσίδος μεταφοράς ηλεκτρονίων από κυτταρικά δηλητήρια και η) η αποτροπή της υπεροξειδώσεως των λιπών πού είναι κοινός μηχανισμός κυτταρικής βλάβης ειδικά για το νευρικό σύστημα.
Ενας δεύτερος άξονας θεραπευτικής δράσης της υπερβαρικής οξυγονοθεραπείας αφορά στην τροποποίηση του μεγέθους και της σύστασης των φυσσαλίδων από αδρανή αέρια. Η εφαρμογή υψηλών πιέσεων, βάσει του νόμου του Boyle πού δηλεί ότι ο όγκος ενός αερίου σε κλειστό χώρο είναι αντιστρόφως ανάλογος της ασκούμενης σε αυτόν εξωτερικής πίεσης, μπορεί να μειώσει το μέγεθος των φυσσαλίδων και πράγματι έχει διαπιστωθεί ότι ο όγκος των φυσσαλίδων μειώνεται κατά τά δύο τρίτα σε πίεση 2,8 ΑΤΑ. Η χορήγηση ακόμη παραπάνω υπό τις συνθήκες αυτές 100% οξυγόνου βάσει του νόμου του Dalton πού δηλεί ότι σε ένα μείγμα αερίων η μερική πίεση κάθε συστατικού σχετίζεται ανάλογα με το ποσοστό του όγκου πού καταλαμβάνει και αντιστρόφως, έχει σαν αποτέλεσμα τον εκτοπισμό από τις φυσσαλίδες του αδρανούς αερίου προς όφελος του οξυγόνου πού μπορεί να διακινηθεί στη συνέχεια προς τους ιστούς. Τά παθοφυσιολογικά αυτά αποτελέσματα είναι εξαιρετικά χρήσιμα στην αντιμετώπιση τών νόσων πού σχετίζονται με παθολογική παρουσία αέρα στην κυκλοφορία, όπως η νόσος εξ’αποσυμπιέσεως όπου οι φυσσαλίδες σχηματίζονται από την υπερβάλλουσα διαλελυμένη ποσότητα αζώτου στο αίμα και τους ιστούς σε υψηλή περιβαλλοντική πίεση πού αποδεσμεύεται κατά την απότομη άρση της και η καθαρή ιατρογενής εμβολή αέρα.
ΤΕΧΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟΔΟΥ
Η υπερβαρική οξυγονοθεραπεία μπορεί να χορηγηθεί σε ειδικούς θαλάμους πού μπορεί να είναι μονήρεις, πολαπλοί ή τοπικοί. Στον μονήρη θάλαμο, ο ασθενής εισπνέει 100% οξυγόνο είτε από την ατμόσφαιρα είτε μέσω ενδοτραχειακού σωλήνα. Ο μονήρης θάλαμος χρησιμοποιείται παραδοσιακά για τη χορήγηση της θεραπείας σε σταθερές καταστάσεις με στοιχείο χρονιότητος, αλλά σε νεότερες εργασίες φαίνεται να προτεινεται η χρήση του και στους ασθενείς της ΜΕΘ. Ωστόσο στο μονήρη θάλαμο η παρακολούθηση του ασθενούς είναι δυσχερής διότι δεν επιτρέπεται η ιατρονοσηλευτική παρουσία. Ο μονήρης θάλαμος δύναται να κατασκευαστεί σε φορητή μορφή. Ο πολλαπλός θάλαμος μπορεί να φιλοξενήσει από 2 έως 7 ασθενείς και η εφαρμογή της αυξημένης πιέσεως γίνεται με ατμοσφαιρικό αέρα, ενώ ο ασθενής εισπνέει 100% οξυγόνο μέσω μάσκας οξυγόνου ή ενδοτραχειακού σωλήνα. Στον πολλαπλό θάλαμο είναι δυνατό να παρίσταται μέλος του προσωπικού για την καλύτερη παρακολούθηση των ασθενών. Οι τοπικοί θάλαμοι χρησιμοποιούνται για υπερβαρική θεραπεία σε μεμονωμένα μέλη του σώματος.
Οι πιέσεις πού χρησιμοποιούνται είναι της τάξεως των 1,5 έως 3 ΑΤΑ (πάντως μεγαλύτερη της 1,4 ΑΤΑ σύμφωνα με τον ορισμό για τη υπερβαρική θεραπεία της UHMS). Εφαρμογή πιέσεων άνω των 3 ατμοσφαιρών και ειδικά για εκτεταμένο χρονικό διάστημα αυξάνει πολύ το ποσοστό των επιπλοκών και πρέπει να αποφεύγεται. Κάθε συνεδρία διεξάγεται σε 3 φάσεις : τη φάση της συμπιέσεως πού διαρκεί έως 30 λεπτά, τη φάση της σταθερής πιέσεως πού διαρκεί συνήθως 60-90 λεπτά και τη φάση της αποσυμπίεσης πού διαρκεί επίσης έως 30 λεπτά. Κατά τη φαση της συμπίεσης ο ασθενής μπορεί να παραπονεθεί ότι αισθάνεται να τον περιβάλλει κάποιο «βάρος», όπως επίσης και ότι αισθάνεται «ζέστη» (νόμος των Gay–Lussac σχετικά με τη θερμοκρασία των αερίων).
Η συνήθης διάρκεια της θεραπείας κυμαίνεται συνολικά από 60-120 λεπτά και τά συνήθη σχήματα για τις περισσότερες ενδείξεις προβλέπουν εφαρμογή 1-2 φορές ημερησίως για 2-4 εβδομάδες, εκτός της δηλητηρίασης με μονοξείδιο του άνθρακα, της εμβολής αέρα και της νόσου εξ’αποσυμπιέσεως στις οποίες εφαρμόζονται άμεσα μεγαλύτερης διάρκειας,συχνά επαναλαμβανόμενες συνεδρίες.
Σε όσους ασθενείς είναι εφικτό η χορήγηση 100% οξυγόνου διακόπτεται από περιοδική χορήγηση χαμηλότερων μειγμάτων ή και ατμοσφαιρικού αέρα για μείωση της τοξικότητας.
Κάθε εύφλεκτο υλικό θα πρέπει να απομακρύνεται από τον ασθενή, καθώς ο κίνδυνος ανάφλεξης είναι ιδιαίτερα υψηλός στον υπερβαρικό θάλαμο. Στα υλικά συμπεριλαμβάνονται όλα τά συνθετικά υφάσματα και οτιδήποτε έχει στατικό ηλεκτρισμό ή μπορεί να δημιουργήσει σπινθήρα.
Η παρακολούθηση των ασθενών κατά τη διάρκεια της υπερβαρικής θεραπείας είναι πολύ σημαντική, ειδικά για τους ασθενείς της ΜΕΘ, για τους μονήρεις θαλάμους πού είναι και οι συχνότερα χρησιμοποιούμενοι λόγω μικρότερου κόστους. Μερικές λεπτομέρειες αξίζουν μνείας για τους κριτικά ασθενείς : α) ο ασθενής πρέπει να αξιολογείται και να κρίνεται ικανός για μεταφορά πρίν από κάθε συνεδρία. Οι περισσότεροι ειδικοί συμφωνούν ότι ο υπερβαρικός θάλαμος πρέπει να βρίσκεται σε άμεση γειτνίαση με τη μονάδα εντατικής θεραπείας, ή να χρησιμοποιούται φορητοί θάλαμοι εντός του χώρου. β) Ολες οι περιττές γραμμές και παροχετεύσεις θα πρέπει ή να αφαιρούνται ή να στεγανοποιούνται με χρήση ειδικών πωμάτων. Οι εναπομείνασες γραμμές θα πρέπει να στεγανοποιούνται με χρήση συνδετικών τύπου luer–lock (βιδωτές συνδέσεις) και στους σωλήνες παροχέτευσης θώρακος θα πρέπει να αφαιρείται η αναρρόφηση και να προστίθεται βαλβίδα μίας κατεύθυνσης κατά Heimlich. γ) Το cuff του τραχειοσωλήνα θα πρέπει να πληρούται με φυσιολογικό ορό αντί για αέρα στις ίδιες περίππου πιέσεις και ο σωλήνας να σταθεροποιείται αποτελεσματικά. δ) Για τη χορήγηση φαρμάκων και υγρών προτιμάται η μηριαία και οι περιφερικές φλέβες και αποφεύγονται οι σφαγίτιδες και υποκλείδιες φλέβες. ε) Για τη χορήγηση των υγρών, το monitoring της αρτηριακής πιέσεως και το μηχανικό αερισμό χρησιμοποιείται ειδικός εξοπλισμός κατάλληλα σχεδιασμένος για αποτελεσματική λειτουργία σε υπερβαρικό περιβάλλον. στ) Ο μηχανικός αερισμός στον υπερβαρικό θάλαμο γίνεται μέσω αποκλειστικά μέσω ελεγχόμενου μοντέλλου αερισμού, για αυτό κρίνεται πάντα σκόπιμη η καταστολή του ασθενούς για καλύτερη συνεργασία με τον αναπνευστήρα. Ο μηχανικός αερισμός περαιτέρω για μεγάλο κατά λεπτό αερισμό (>10/min) απαιτεί τη χρήση ανεστραμμένης σχέσης εισπνοής προς εκπνοή. Για την αποφυγή βαροτραύματος από υψηλή ενδογενή θετική τελοεκπνευστική πίεση, πολλές φορές επιβάλλεται η εφαρμογή επιτρεπτικής υπερκαπνίας με μικρούς αναπνεόμενους όγκους. ζ) Επειδή ο κίνδυνος βαροτραύματος του μέσου ωτός είναι μεγάλος και ο κατεσταλμένος ασθενής δεν μπορεί να εκφράσει τά ενοχλήματά του, από μερικούς ειδικούς προτείνεται διενέργεια προληπτικής μηριγγοτομής πρίν την έναρξη των συνεδριών από ωτορινολαρυγγολόγο με ειδική εμπειρία.
Η πρώτη, βασική και κατά μερικούς μόνη πλήρης αντένδειξη υπερβαρικής θεραπείας είναι ο μη αντιμετωπιζόμενος πνευμοθώρακας πού πρέπει να αποκλείεται πρίν την την έναρξή της. Ο λόγος είναι ότι ο πνευμοθώρακας μπορεί να γίνει μαζικός ή και να προκαλέσει εμβολή αέρα κατά τη διάρκεια της θεραπείας.
Άλλες απόλυτες αντενδείξεις σύμφωνα με ορισμένες αναφορές είναι
α) η παρουσία συγγενούς καρδιοπάθειας με απόφραξη του χώρου εξόδου της δεξιάς κοιλίας. Στις παθήσεις αυτές η παραμονή ανοικτού του βοττάλειου πόρου είναι βασική για την επιβίωση και η εφαρμογή οξυγονοθεραπείας υπό υπερβαρικές συνθήκες μπορεί να οδηγήσει σε σύγκλεισή του.
β) Βαριά αναπνευστική νόσος λόγω της πιθανότητος κατακρατήσεως αέρα κατά τη φάση της αποσυμπίεσης
γ) πρόσφατη εγχείρηση στο θώρακα λόγω επίσης της πιθανότητας να αναπτυχθεί πνευμοθώρακας.
δ) καταστάσεις πού συνοδεύονται από σπασμούς και δέν ελέγχονται επαρκώς με την αγωγή, λόγω της πιθανότητος να επιδεινωθούν στα πλαίσια της τοξικότητας του χορηγούμενου οξυγόνου και ε) η εγκυμοσύνη αν η συνεδρία οφείλει να διαρκέσει πάνω από 2 ώρες λόγω της πιθανότητος σύγκλεισης του αρτηριακού πόρου και πρόκλησης εμβρυικού θανάτου.
Σαν σχετικές αντενδείξεις πού γενικώς απαιτούν καλή προηγούμενη ρύθμιση αναφέρονται οι λοιμώξεις του ανώτερου αναπνευστικού λόγω του κινδύνου βαροτραύματος του μέσου ωτός ή των παραρινίων κόλπων από αδυναμία εξίσωσης των πιέσεων, η παρουσία ανεξέλεγκτης υπερτάσεως, οι παθήσεις του θυρεοειδούς πού θεραπεύονται με χορήγηση θυροξίνης, η επιληψία και ο υψηλός πυρετός λόγω του κινδύνου πρόκλησης σπασμών, ο αρρύθμιστος σακχαρώδης διαβήτης, η έμμηνος ρύση λόγω της πιθανότητας πρόκλησης νόσου εξ’αποσυμπιέσεως στην πρώιμη φάση, οι οφθαλμικές παθήσεις και η εγκυμοσύνη.
Η Εταιρεία Καταδυτικής και Υπερβαρικής Ιατρικής ( Undersea and Hyperbaric Medical Society, UHMS), έχει μέχρι στιγμής αποδεχθεί τις παρακάτω δεκατρείς ενδείξεις εφαρμογής της μεθόδου, θεωρώντας ότι υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα.
- Εμβολή αέρα
- Δηλητηρίαση με μονοξείδιο του άνθρακα σε βαριές περιπτώσεις και ειδικά όταν επιπλέκεται με δηλητηρίαση με κυανιούχα.
- Κλωστηριδιακή μυοσίτιδα και μυονέκρωση
- Σύνδρομο διαμερίσματος και άλλες οξείες τραυματικές ισχαιμικές βλάβες
- Νόσος εξ’αποσυμπιέσεως
- Ενίσχυση της επούλωσης σε προβληματικό τραύμα
- Ακραία απώλεια αίματος
- Ενδοκρανιακό απόστημα
- Νεκρωτικές λοιμώξεις μαλακών μορίων
- Ανθεκτική ή υποτροπιάζουσα οστεομυελίτιδα
- Απώτερες βλάβες εξ’ ακτινοβολήσεως
- Συγκράτηση αποπιπτόντων δερματικών μοσχευμάτων και κρημνών
- Θερμικό έγκαυμα.
Η εφαρμογή της μεθόδου έχει διερευνηθεί και σε πλειάδα άλλων νοσημάτων και γενικά όπου υπάρχει παθοφυσιολογικά η υποψία ότι συμμετέχουν μηχανισμοί τοπικής ισχαιμίας. Τά αποτελέσματα είτε δεν είναι ακόμη διαθέσιμα, είτε δεν φαίνεται να δικαιολογούν τη χρήση υπερβαρικού οξυγόνου. Παθήσεις πού το όφελος έχει αποδειχθεί ανυπαρκτο είναι η πολλαπλή σκλήρυνση και οι αρθρίτιδες. Παθήσεις στις οποίες διερευνάται στη φάση αυτή η ένδειξη είναι ισχαιμικά επεισόδια κεντρικού νευρικού και καρδιάς , οξεία νευροαισθητήριος βαρηκοία , τραυματική βλάβη εγκεφάλου και νωτιαίου μυελού , κρίση δρεπανοκυτταρικής αναιμίας , οξεία απόφραξη κεντρικής αρτηρίας του αμφιβληστροειδούς , ενδοκοιλιακά αποστήματα, δηλητηριάσεις όπως με τετραχλωράνθρακα και πλήθος άλλων.